Bạn có từng bối rối khi muốn khen ai đó, nhưng lại lo rằng mình nói ra sẽ nghe… “sến sẩm”? Hoặc lúc được khen, thay vì vui vẻ đón nhận, bạn lại đỏ mặt, ngại ngùng rồi lúng túng không biết phải phản hồi thế nào? Tệ hơn nữa, đôi khi chúng ta còn vội vàng phủ nhận lời khen, vô tình làm mất đi sự chân thành của người đối diện.
Thực ra, khen ngợi và nhận lời khen là chuyện rất bình thường trong giao tiếp, nhưng nếu không khéo léo, nó lại dễ khiến cả hai bên rơi vào tình huống gượng gạo.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá nghệ thuật khen ngợi và nhận lời khen – một kỹ năng nhỏ nhưng đầy sức mạnh, giúp bạn tạo ra sự gần gũi, tin tưởng và kết nối chân thành hơn với mọi người.
1. Vì sao khen ngợi và nhận lời khen lại quan trọng?
Lời khen trong giao tiếp giống như chút “gia vị” nêm nếm cho món ăn vậy. Có thể chỉ là một câu nói đơn giản, nhưng đủ để khiến người nghe cảm thấy được trân trọng, được ghi nhận và có thêm động lực để cố gắng hơn. Thậm chí, đôi khi chỉ cần một lời khen đúng lúc, bạn đã có thể biến một ngày bình thường của ai đó trở nên thật đặc biệt.
Nhưng không phải lời khen nào cũng mang lại hiệu quả tích cực. Nếu khen hời hợt, sáo rỗng hoặc quá tâng bốc, nó có thể phản tác dụng, khiến người nghe cảm thấy gượng gạo, thậm chí nghi ngờ sự chân thành của bạn.
Ở chiều ngược lại, cách chúng ta đón nhận lời khen cũng quan trọng không kém. Một phản ứng vụng về như vội vàng phủ nhận, hoặc trả lời qua loa cho xong có thể làm mất đi sự kết nối trong khoảnh khắc ấy. Ngược lại, khi bạn biết cách đón nhận bằng thái độ tự nhiên, chân thành, cuộc trò chuyện sẽ trở nên thoải mái, ấm áp và để lại ấn tượng dễ chịu cho cả hai bên.
2. Cách khen ngợi đúng cách
2.1. Khen chân thành và cụ thể
Một lời khen chỉ có sức nặng khi nó xuất phát từ sự quan sát thật lòng, chứ không phải chỉ để “nói cho có”. Người nghe hoàn toàn có thể cảm nhận được sự chân thành trong cách bạn bày tỏ, và chính điều đó mới khiến họ thực sự cảm động.
Thay vì những câu nói chung chung như: “Bạn làm tốt lắm” – nghe có vẻ đúng nhưng lại thiếu điểm nhấn, hãy cụ thể hơn một chút. Chẳng hạn: “Mình rất ấn tượng với cách bạn kiên nhẫn xử lý tình huống khó vừa rồi, điều đó thật sự đáng học hỏi.” Lời khen như vậy không chỉ ghi nhận kết quả, mà còn cho thấy bạn đã để tâm và trân trọng nỗ lực của người kia.
Điều thú vị là khi bạn khen cụ thể, người nghe không chỉ thấy vui mà còn có thêm động lực để tiếp tục phát huy điểm mạnh của mình. Đó chính là sức mạnh của một lời khen đúng cách – vừa mang lại sự khích lệ, vừa tạo ra sự kết nối chân thành giữa hai người.
2.2. Khen đúng lúc, đúng chỗ
Một lời khen cũng giống như một món quà – giá trị của nó không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở thời điểm được trao đi. Nếu bạn khen quá muộn, cảm xúc của người nghe đã qua đi, lời khen dễ mất đi tác dụng, thậm chí trở thành “lời xã giao”.
Hãy thử hình dung: một nhân viên vừa dồn hết tâm huyết để hoàn thành dự án khó khăn. Ngay khoảnh khắc đó, khi sự mệt mỏi còn hiện rõ nhưng niềm tự hào đang dâng lên, bạn dành cho họ một lời khen chân thành – chắc chắn nó sẽ chạm đến trái tim họ nhiều hơn gấp bội. Ngược lại, nếu vài tháng sau bạn mới nhắc lại, hiệu ứng tích cực gần như không còn.
Không chỉ ở công việc, điều này cũng đúng trong đời sống thường ngày. Một lời khen đúng lúc dành cho bạn bè khi họ vừa hoàn thành mục tiêu, hay cho người thân khi họ vừa nỗ lực nấu một bữa cơm ngon, sẽ khiến họ cảm thấy được trân trọng và gắn bó hơn với bạn.
Nói cách khác, đúng người, đúng thời điểm, đúng bối cảnh – đó là “chiếc chìa khóa” để biến một lời khen trở nên thật sự đáng nhớ.
2.3. Tập trung vào quá trình thay vì chỉ kết quả
Một kết quả tốt đẹp thường khiến chúng ta vội vàng khen ngợi thành quả cuối cùng, nhưng điều thực sự tạo nên giá trị lại nằm ở hành trình mà người đó đã đi qua. Khi bạn chú ý đến nỗ lực, sự kiên trì và cách họ xử lý từng bước, lời khen của bạn sẽ trở nên sâu sắc và chạm đến trái tim hơn nhiều.
Thay vì chỉ nói: “Kết quả tuyệt vời quá!”, hãy thử cụ thể hơn: “Mình rất ấn tượng vì bạn đã dành nhiều thời gian nghiên cứu kỹ từng chi tiết. Chính sự cẩn thận đó đã làm cho kết quả cuối cùng trở nên xuất sắc.” Lời khen như vậy không chỉ ghi nhận thành quả, mà còn cho thấy bạn thật sự quan tâm và thấu hiểu quá trình mà họ đã trải qua.
Điều này đặc biệt quan trọng trong môi trường học tập và công việc. Khi được công nhận vì sự cố gắng, con người thường cảm thấy được tiếp thêm động lực để duy trì tinh thần kiên trì, thay vì chỉ áp lực vì thành tích. Và trong các mối quan hệ cá nhân, cách khen dựa vào quá trình cũng giúp bạn thể hiện sự trân trọng chân thành, khiến người đối diện cảm nhận rõ rằng họ “được nhìn thấy” và “được thấu hiểu”.
2.4. Tránh so sánh và tâng bốc quá đà
Có bao giờ bạn nghe một lời khen kiểu như: “Bạn là người giỏi nhất công ty rồi!” hoặc “Không ai có thể làm được như bạn đâu” và cảm thấy… hơi khó xử? Lúc đầu nghe thì có vẻ vui, nhưng ngay sau đó lại dễ nảy sinh áp lực, thậm chí thấy không thoải mái. Lý do là vì những lời khen quá mức thường vô tình đặt người nghe vào vị thế phải “giữ hình ảnh”, khiến họ lo lắng rằng mình phải tiếp tục duy trì sự hoàn hảo mà người khác mong đợi.
Hơn nữa, khi khen bằng cách so sánh, bạn có thể khiến những người khác trong cùng môi trường cảm thấy bị hạ thấp, từ đó tạo ra sự mất cân bằng trong mối quan hệ. Thay vì thật sự truyền cảm hứng, lời khen thái quá lại có nguy cơ trở thành “con dao hai lưỡi”.
Thế nên, hãy chọn cách khen vừa đủ, tinh tế và chân thật. Thay vì tâng bốc, bạn có thể nói: “Mình rất ấn tượng với ý tưởng sáng tạo của bạn trong dự án này, nó thực sự mang lại sự khác biệt.” Lời khen như vậy không những khiến người nghe cảm thấy vui, mà còn khích lệ họ phát huy thế mạnh của mình mà không phải chịu thêm áp lực không cần thiết.
Một lời khen giản dị nhưng đúng mực đôi khi lại có sức lay động lớn hơn gấp nhiều lần so với những lời tán dương “trên mây”.
3. Cách nhận lời khen tinh tế
3.1. Biết nói “Cảm ơn” đúng mực
Có một thói quen mà rất nhiều người hay mắc phải: khi được khen, họ lập tức phủ nhận hoặc gạt đi, kiểu như: “Ôi, có gì đâu” hay “Mình làm tạm thôi mà.” Nghe thì có vẻ khiêm tốn, nhưng thực chất lại vô tình làm giảm giá trị lời khen, thậm chí khiến người khen cảm thấy sự chân thành của họ không được trân trọng.
Trong khi đó, một lời “cảm ơn” đơn giản, tự nhiên mới chính là cách đáp lại tinh tế nhất. Bạn không cần phải phức tạp hay quá khách sáo, chỉ cần mỉm cười và nói: “Cảm ơn bạn, mình thật sự rất vui khi nghe điều đó”. Câu nói ngắn gọn ấy đủ để tạo nên sự kết nối ấm áp, đồng thời thể hiện rằng bạn biết trân trọng tình cảm và sự ghi nhận của người khác.
Điều quan trọng là hãy để lời “cảm ơn” của bạn trở nên chân thành, không gượng ép. Khi bạn thành thật đón nhận sự khen ngợi, bầu không khí sẽ trở nên thoải mái và cuộc trò chuyện cũng dễ dàng đi xa hơn.
3.2. Giữ ngôn ngữ cơ thể cởi mở
Khi nhận được lời khen, không chỉ lời nói mà cả ngôn ngữ cơ thể của bạn cũng gửi đi thông điệp quan trọng. Nếu bạn khoanh tay, cúi gằm mặt hay đứng gò bó, người đối diện có thể hiểu lầm rằng bạn đang khó chịu hoặc không chấp nhận lời khen đó. Điều này khiến khoảnh khắc đáng lẽ ra ấm áp lại trở nên gượng gạo.
Thay vào đó, hãy để cơ thể của bạn “mở ra”. Một nụ cười nhẹ, dáng đứng hoặc ngồi thoải mái, và ánh mắt thân thiện sẽ khiến bạn trông tự tin, dễ gần và thực sự trân trọng sự ghi nhận từ người khác. Những cử chỉ nhỏ ấy chính là cách bạn nói với họ: “Tôi rất vui khi nghe điều này.”
Ngôn ngữ cơ thể cởi mở không chỉ giúp bạn đón nhận lời khen một cách tự nhiên, mà còn làm cho người khen cảm thấy thoải mái, được kết nối và có xu hướng muốn trò chuyện với bạn nhiều hơn. Đó là một “phản ứng không lời” nhưng đầy sức mạnh trong giao tiếp.
3.3. Duy trì giao tiếp bằng mắt
Đôi mắt chính là “cửa sổ” của sự chân thành. Khi bạn nhận một lời khen và đáp lại bằng cái nhìn thẳng, thân thiện, người đối diện sẽ cảm nhận được sự tôn trọng và sự trân trọng thật sự từ bạn. Nó giống như một lời khẳng định không lời: “Mình thật sự cảm kích trước điều bạn vừa nói.”
Ngược lại, nếu bạn né tránh ánh mắt, nhìn xuống đất hoặc liếc đi chỗ khác, người khen có thể nghĩ rằng bạn không thoải mái hoặc không muốn tiếp nhận sự ghi nhận đó. Điều này đôi khi làm mất đi sự ấm áp mà lời khen mang lại.
Hãy thử tưởng tượng: bạn vừa nói với một người bạn rằng bạn ngưỡng mộ sự kiên trì của họ. Họ mỉm cười, nhìn vào mắt bạn và nhẹ nhàng nói “Cảm ơn”. Khoảnh khắc ấy, sự kết nối trở nên rõ ràng và bền chặt hơn rất nhiều so với khi họ vừa cười vừa né tránh ánh nhìn.
Vậy nên, khi được khen, đừng chỉ để lời nói “cảm ơn” làm nhiệm vụ, hãy để ánh mắt của bạn cùng đồng hành. Đó chính là cách khiến lời cảm ơn trở nên đáng tin và đầy sức thuyết phục.
3.4. Chia sẻ lời khen khi có đồng đội
Thành công hiếm khi là kết quả của một cá nhân đơn lẻ. Phía sau mỗi thành quả thường có sự góp sức, hỗ trợ và nỗ lực của cả một tập thể. Chính vì thế, khi nhận được lời khen cho một kết quả chung, việc bạn biết chia sẻ công lao với đồng đội không chỉ thể hiện sự khiêm tốn, mà còn lan tỏa tinh thần gắn kết.
Ví dụ, thay vì chỉ nhận lời khen cho riêng mình, bạn có thể nói: “Mình vui vì bạn nghĩ vậy, nhưng công lao này thuộc về cả tập thể, ai cũng đã cố gắng hết mình” Một câu nói ngắn gọn, nhưng đủ để làm đồng đội cảm thấy được ghi nhận, và người khen cũng sẽ đánh giá cao thái độ chân thành của bạn.
Điều tuyệt vời là khi bạn chia sẻ lời khen, niềm vui được nhân đôi: bạn vừa giữ được sự khiêm nhường, vừa lan tỏa sự tự hào cho những người đã đồng hành cùng mình. Đây chính là một trong những cách xây dựng mối quan hệ bền vững và tạo động lực cho tập thể tiếp tục gắn bó, cống hiến.
4. Lời kết
Khen ngợi và nhận lời khen đúng cách là nghệ thuật nhỏ nhưng lại mang sức mạnh lớn trong giao tiếp hằng ngày. Một lời khen chân thành có thể nâng cao tinh thần của người khác, và một cách tiếp nhận khéo léo có thể giúp bạn xây dựng hình ảnh tích cực, đáng tin cậy.
👉 Vậy, từ hôm nay, khi bạn thấy điều gì đó đáng trân trọng ở người khác, đừng ngần ngại dành cho họ một lời khen. Và khi bạn nhận được lời khen, hãy mỉm cười và nói “Cảm ơn” – đơn giản nhưng đầy ý nghĩa.